7 Sep 2019

Mar de Cemento

Άρθρο του Βαγγέλη Γέττου

Πηγή φωτογραφίας: Bloomberg

Στα μέσα του Αυγούστου, στην αρχή ενός road-trip 3.000 χλμ. και διάρκειας 15 ημερών, βρέθηκα να διασχίζω την νότια Ανδαλουσία, διανύοντας την απόσταση από την Μάλαγα στην Αλμερία. Τονίζω ότι βρέθηκα στη συγκεκριμένη περιοχή στην αρχή αυτού του υποσχόμενου και τελικά επιβραβεύοντος ταξιδιού. Ξεκινώντας κανείς για την Ανδαλουσία, φαντασιώνεται τις μακρές νύχτες φλαμένκο, τάπας, vino tinto de verano και sangria, τις νυχτερινές βόλτες στα καψαλισμένα από τον ολοήμερο καύσωνα στενά της Κόρδοβα, την ψυχεδέλεια των παλατιών της Αλάμπρα στη Γρανάδα, τις αναβάσεις στην αιώνια Σιέρα Νεβάδα, τα αραβικά κάστρα και τα χριστιανικά μνημεία της Σεβίλλης, τα άφταστα jamon των ορεινών χωριών και πολλά πολλά άλλα τα οποία όντως στην πορεία συναντάς και απολαμβάνεις. Αφού ξεπεράσεις πρώτα μια αποτρόπαιη εμπειρία.

Λίγο πριν την πανέμορφη πόλη της Αλμερία, κυριολεκτικά πάνω στη θάλασσα, σε μία συνεχόμενη επιφάνεια 185 τετρ. μιλίων, εκτείνεται το μεγαλύτερο σύμπλεγμα θερμοκηπίων κατασκευασμένων από πλαστικές επιφάνειες στον κόσμο. To περιβόητο «Mar de plástico» άρχισε να καλύπτει την ανατολική αυτή γωνία της ανδαλουσιανής μεσογειακής ακτής ήδη από το 1960. Η εκτόξευση της ζήτησης οπωροκηπευτικών από τις μεγάλες αλυσίδες super markets και τα μεγάλα δίκτυα διανομής τροφίμων της Ευρώπης, ανεξαρτήτως σεζόν, μετέτρεψαν την περιοχή αυτή σε μία αποικία καλλιέργειας τρομακτικής έντασης και καταστρεπτικών περιβαλλοντικών και κοινωνικών συνεπειών.

Το 2012 οι 359 εταιρείες που εκμεταλλεύονταν το Mar de plástico πωλούσαν προϊόντα αξίας 1.9 δις ευρώ κυρίως προς Γερμανία και Γαλλία (30% του συνόλου των εξαγωγών) αλλά και την Ισπανία. Ήδη από το 2005, σύμφωνα με αναφορά των τοπικών αρχών της Αλμερία, ο υδροφόρος ορίζοντας της περιοχής είχε ουσιαστικά καταστραφεί, ενώ οι μεταφορά τεράστιων ποσοτήτων θαλασσινής άμμου από τις ακτές και η υπερσυσσώρευση αγροτικών λυμάτων – που καταλήγουν που αλλού, στη θάλασσα- επέτειναν την μόλυνση και γεωφυσική αλλοίωση της περιοχής (*).

Επίσης, λόγω του πλαστικού, υπολογίζεται ότι οι ήδη υψηλές θερμοκρασίες, ήδη πριν την έκρηξη της κλιματικής αλλαγής, επηρεάζονταν προς τα πάνω κατά αρκετούς βαθμούς.

Όσον αφορά στην εργασία στην «Θάλασσα του Πλαστικού», υπολογίζεται ότι απασχολούνται με μισθούς πείνας περίπου 100.000 μετανάστες κυρίως από την Αφρική, τη Λατινική Αμερική και την Ανατολική Ευρώπη. Πολλοί από αυτούς τελούν σε καθεστώς μαύρης εργασίας και παράτυπης διαμονής, κατάσταση που συχνά τείνει στο εργασιακό trafficking. Οι συνθήκες εργασίας δεν εκπλήσσουν: εργασία εντός θερμοκηπίων όπου η θερμοκρασία φτάνει μέχρι και τους 45οC, ισχνή έως ανύπαρκτη ασφάλεια και περίθαλψη. Η δε πορνεία στην περιοχή λόγω του αμιγούς αντρικού εργατικού πληθυσμού αποτελεί μία ακόμα επικερδή επιχείρηση ενώ οι συγκρούσεις μεταξύ ομάδων εργατών είναι ένα συχνό φαινόμενο (**).

Θυμίζουν κάτι όλα αυτά;

Επιστροφή στο αεροδρόμιο Λάρνακας. Η μυρωδιά ζωοτροφείων που κατακλύζει την πύλη εισόδου της Κύπρου, σε συνδυασμό με την υγρασία και τον αέρα που μας την προσφέρει γενναιόδωρα είναι αποπνικτική. Η ίδια μυρωδιά που από το Δάλι μέχρι τη Λάρνακα και ακόμα παραπέρα φτάνει στα καλοκαιρινά μας μπαλκόνια ή στα τραπεζοκαθίσματα των εστιατορίων της Λευκωσίας, κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες, σε μία χώρα που εκτρέφει περισσότερο απ’ όσο μπορεί να φάει. Και άμα τη επιστροφή στην πρωτεύουσα και μετά την πρώτη βόλτα στην παλιά πόλη τα ερωτήματα ξαναπέφτουν βροχή: μια Πλατεία Ελευθερίας, μία άλλη Mar de Cemento (***) , με γιγαντιαία κτίρια να ανεγείρονται ατάκτως σαν τον πύργο της Mordor, κάνοντας την ζέστη της πόλης αβίωτη μέχρι και τη μέση του φθινοπώρου, ογκώδη οχήματα που κατακλύζουν κάθε σπιθαμή δημόσιου χώρου, που διψούν για νέα τσιμεντένια parking, που ξερνούν όλο και περισσότερο καυσαέριο σε μια σπιθαμή χωρισμένης γης, καινούρια super markets και τσιμεντένιες αποικίες που ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια για να πάμε με τα ογκώδη οχήματά μας. Κι άλλο τσιμέντο. Κι άλλο χοιρινό – δεν είμαι vegetarian. Κι άλλο καυσαέριο. Μέχρι που; Μέχρι πότε;

Με αυτές τις σκέψεις παρακολουθώ την καλοδεχούμενη κούρσα δεντροφυτεύσεων. Διόλου κατακριτέα αλλά τα δέντρα δεν μπορούν να κρύψουν το εκτροχιασμένο καταναλωτισμό μας, τα στίφη των developers που καραδοκούν σε κάθε άχτιστη γωνία. Τον υπερκαταναλωτισμό κι αν τον ξεπλένεις, τον ακτιβισμό σου χαλάς. Αυτά που λαλείς, αγαπητέ/ή που ντράπηκες να ζητήσεις πακέτο στην ταβέρνα για να μην πάνε οι υπεράριθμοι μεζέδες στα σκουπίδια. Αυτά που λαλείς αγαπητέ γείτονα που τα βλέμματά μας συναντήθηκαν αμήχανα μπροστά στον υπερχειλή κάδο σκουπιδιών όπου πέταξες την παλιά σου τηλεόραση. Αυτά που λαλείς, φίλε που πήγες στο super market, ξέχασες την πάνινη τσάντα στο σπίτι (5 λεπτά απόσταση) και είπες στον εαυτό σου «εεεε, εν πειράζει, την άλλη φορά φέρνω τη». Αυτά που λαλείς Ωραίε μου Εαυτέ που δεν είπες σε κανέναν από τους δύο κουβέντα.


(*) The plastic mosaic you can see from space: Spain’s Greenhouse Complex, Tom Hall, Bloomberg, 20/2/2015 (bloomberg.com/news/features/2015-02-20/the-mosaic-you-can-see-from-space-spain-s-massive-greenhouse-complex)

(**) “El Mar de Plastico” or the greenhouse horticulture production of Almeria – guest contribution, oikos, 7/7/2015, (oikosvienna-blog.com/2015/07/07/el-mar-de-plastico-or-the-greenhouse-horticulture-production-of-almeria/#respond)

(***) Τ0 τσιμέντο στα ισπανικά.

Ιστορίες