8 Jun 2019

To Chernobyl είναι η πιο τρομακτική σειρά που θα δεις φέτος

Μένει για πολύ καιρό μέσα σου μετά την έκθεση σ’ αυτή - ακριβώς όπως η ραδιενέργεια

Γράφει ο Μαρίνος Νομικός.

Υπάρχει μία σκηνή στο τέταρτο επεισόδιο αυτής της αποπνικτικά ρεαλιστικής μίνι σειράς του ΗΒΟ γύρω από την πασίγνωστη πυρηνική καταστροφή του 1986 που δίνει το στίγμα αυτού του 5ωρου τηλεοπτικού εφιάλτη: Όταν τα μηχανικά μέσα για τον καθαρισμό της στέγης του εργοστασίου του Chernobyl από τον ραδιενεργό γραφίτη αποτυγχάνουν, οι ιθύνοντες αποφασίζουν “αφού δεν μπορούν να στείλουν ρομπότ να στείλουν βιο-ρομπότ”, όπως αποκαλούν χαϊδευτικά τους πολίτες που επιστρατεύονται για να κάνουν την επικίνδυνη δουλειά. Ο καθένας τους έχει λίγα δευτερόλεπτα για να βγει στην ταράτσα του θανάτου και να σπρώξει κάτω τα ραδιενεργά υλικά προσέχοντας να μην σκίσει τη στολή και εκτεθεί στο δηλητήριο. Η σκηνή είναι γυρισμένη σε real time και μεταφέρει στον θεατή όλον τον τρόμο, την αγωνία και τον παραλογισμό πίσω από τη χειρότερη πυρηνική καταστροφή στην ιστορία της ανθρωπότητας. Και είναι μία από τις πολλές σκηνές που θα δοκιμάσουν τα όρια της αντοχής σας κατά τη διάρκεια αυτής της σοκαριστικής παραγωγής, μία από τις καλύτερες του καλωδιακού γίγαντα εδώ και χρόνια.

Η έκρηξη στον αντιδραστήρα 4 του πυρηνικού σταθμού του Chernobyl της ΕΣΣΔ (σημερινή Ουκρανία) στις 24 Απριλίου 1986 σκότωσε άμεσα 30 ανθρώπους και ποιος ξέρει πόσους άλλους στα επόμενα χρόνια (όπως πχ κάτοικοι του γειτονικού Pripyat που αφέθηκαν εκτεθειμένοι στη ραδιενέργεια πριν η πόλη εκκενωθεί δύο μέρες αργότερα) και με μακροπρόθεσμες συνέπειες στο περιβάλλον και τον πληθυσμό της ανατολικής Ευρώπης. Και ο απολογισμός θα ήταν πολύ χειρότερος αν δεν υπήρχαν κάποιοι, από επιστήμονες και πολιτικούς μέχρι απλούς εργάτες και στρατιώτες, που θυσιάστηκαν ή υπέκυψαν σε μια ζωή με χρόνια προβλήματα ώστε να εμποδίσουν το ολοκληρωτικό meltdown του αντιδραστήρα που θα οδηγούσε στον θάνατο τουλάχιστον μισό εκατομμύριο ανθρώπους και στην ερήμωση του μεγαλύτερου μέρους της ανατολικής Ευρώπης.

Σ΄αυτούς είναι αφιερωμένη η σειρά (κυριολεκτικά, υπάρχει αφιέρωση στα end credits) με κεντρικό ήρωα τον πυρηνικό φυσικό Valery Legasov (Jared Harris) ο οποίος συνοδεύει τον αντιπρόεδρο του Υπουργικού Συμβουλίου της ΕΣΣΔ Boris Shcherbina (Stellan Skarsgard) στο Chernobyl την επομένη της έκρηξης με σκοπό τη διαχείριση και περιορισμό της καταστροφής. Επειδή όμως είναι μυθοπλασία και ουχί ντοκιμαντέρ (να το θυμάστε αυτό) και η εξέλιξη μιας ήδη γνωστής (αν και όχι ιδιαίτερα ευρέως) ιστορίας είναι ζόρικη υπόθεση, ειδικά εάν προσπαθείς να μείνεις όσο πιο κοντά γίνεται στα πραγματικά γεγονότα, χρειάζεσαι μηχανισμούς για να προχωράς και ταυτόχρονα να κρατάς αμείωτο το ενδιαφέρον.

τα ψέματα, η αλαζονεία, η διαφθορά, η ανικανότητα και η ανευθυνότητα προκάλεσαν περισσότερα θύματα απ’ τη ραδιενέργεια

Εδώ εισέρχεται η Λευκορωσίδα επιστήμονας Ulana Khomyuk (Emily Watson), ένας επινοημένος χαρακτήρας, που βοηθάει στο “διαδικαστικό” κομμάτι της αφήγησης και η οποία πηγαινοέρχεται από καταθλιπτικά δωμάτια νοσοκομείων σε σκοτεινά υπόγεια με διαβαθμισμένα αρχεία κι από τα κρατητήρια της KGB σε συσκέψεις υψηλόβαθμων παρουσία του Mikhail Gorbachev (σε κάποια φάση μοιάζει να βρίσκεται απλά... παντού και ταυτόχρονα) σε μια προσπάθεια να αποκαλύψει τα πραγματικά αίτια του ολέθρου κόντρα στο γραφειοκρατικό, τυπολατρικό, εμμονικό με την ιεραρχία, κρυψίνους κι ευθυνόφοβο μεγαθήριο που υπήρξε το Σοβιετικό καθεστώς. Μια κάρτα στους τίτλους τέλους μάς ενημερώνει πως ο χαρακτήρας της Khomyuk αντιπροσωπεύει όλους εκείνους τους επιστήμονες που βοήθησαν τον Legasov στο δύσκολο και άχαρο έργο του, όμως είναι ολοφάνερο πως η παρουσία της πάντα υπολογίσιμης Watson έχει να κάνει με το λιγότερο ευγενές κίνητρο της ιντριγκαδόρικης εξέλιξης της πλοκής.

O Stellan Skarsgard ως Boris Shcherbina και ο Jared Harris ως Valery Legasov - οι δύο βασικοί πρωταγωνιστές της μίνι σειράς που είναι υπαρκτά πρόσωπα

Βασισμένη στο βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ Svetlana Alexievich “Voices from Chernobyl” που καταγράφει μαρτυρίες κατοίκων του Pripyat που έζησαν από κοντά τα γεγονότα, η σειρά που έγραψε ο Craig Mazin (των... Hangover II & III) δεν αποφεύγει τη λούμπα της υπερβολικής δραματοποίησης για χάρη της πλοκής και (κυρίως) της εξέλιξης, αναμειγνύοντας πραγματικά γεγονότα με επινοημένα πρόσωπα αλλά και καταστάσεις: Σύμφωνα λοιπόν με κάποιες ιστορικές πηγές, δεν βούτηξαν ποτέ τρεις εθελοντές στο πλημμυρισμένο υπόγειο κάτω από τον αντιδραστήρα προκειμένου να ανοίξουν τις αντλίες του νερού, πτώση ελικοπτέρου σημειώθηκε αλλά έξι μήνες μετά και δεν είχε καμία σχέση με ραδιενέργεια ενώ δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι όντως το αγέννητο μωρό της συζύγου ενός από τους πυροσβέστες που συμμετείχαν στην κατάσβεση της φωτιάς απορρόφησε τη ραδιενέργεια σώζοντας τη μητέρα αλλά χάνοντας το ίδιο τη ζωή του λίγες μέρες μετά τη γέννα.

Αναμφισβήτητα, όλες δυνατές σκηνές με τρομερό αντίκτυπο στα συναισθήματα του θεατή αλλά αμφισβητήσιμη η ιστορική τους αλήθεια. Αν κάνετε κι εσείς μια μικρή έρευνα όπως έπραξα κι εγώ, και χιλιάδες άλλοι μετά το τέλος της σειράς, θα βρείτε τα παραπάνω και πολλά περισσότερα σχετικά εύκολα. Αξίζει τον κόπο.

Ο φανταστικός χαρακτήρας της Ulana Khomyuk που υποδύεται η Emily Watson αντιπροσωπεύει σύμφωνα με το ΗΒΟ τους επιστήμονες που βοήθησαν τον Legasov στο δύσκολο έργο του

Όμως ακόμα και με τα αμφισβητούμενα γεγονότα, τους φανταστικούς χαρακτήρες, την εκλαϊκευμένη επιστήμη (“Πες μου πώς δουλεύει ένας πυρηνικός αντιδραστήρας αλλιώς θα διατάξω να σε εκτελέσουν” λέει στην αρχή το κομματόσκυλο Shcherbina στον Legasov και όντως μαθαίνουμε πως, όμορφα κι απλουστευμένα), τις δραματουργικές υπερβολές και το -προφανώς επινοημένο ιδεαλιστικό σκηνικό στη δίκη των τριών υπευθύνων του σταθμού στο τελευταίο επεισόδιο (που φέρνει περισσότερο σε Law & Order παρά κάτι που θα λάμβανε χώρα σε σοβιετικό δικαστήριο) το “Chernobyl” δεν χάνει ούτε roentgen από τη δύναμή του να σοκάρει. Είναι χαώδες, ζοφερό, καταθλιπτικό, απέλπιδο και αποπνικτικό, σε πιάνει από τον λαιμό και δεν σε αφήνει να αναπνεύσεις παρά μόνο όταν τελειώσει - αλλά και πάλι μένει μαζί σου, απορροφάται από τον οργανισμό σου όπως η ραδιενέργεια και λιώνει την ψυχή σου. Και στ’ αλήθεια, για πόσες σειρές που είδατε τελευταία μπορείτε να το πείτε αυτό;

Το “Chernobyl” δεν είναι ακριβώς η αντι-πυρηνική προπαγάνδα που καταφεύγει σε επιστημονικές ανακρίβειες προκειμένου να δαιμονοποιήσει τη συγκεκριμένη μέθοδο παραγωγής ενέργειας όπως κατηγορήθηκε από μερίδα του τύπου (αν και δεν χρειαζόμαστε υπερβολές ή τεχνάσματα για να τρέμουμε τον σχεδιαζόμενο πυρηνικό σταθμό στο Ακουγιού μόλις μια ανάσα από τις ακτές μας). Αυτή είναι μία ανάγνωση. Για μένα το πιο σημαντικό μήνυμα που στέλνεται είναι ότι τα ψέματα, η αλαζονεία, η διαφθορά, η ανικανότητα και η ανευθυνότητα προκάλεσαν περισσότερα θύματα απ’ την ραδιενέργεια (“Αυτό τελικά είναι το δώρο του Chernobyl: εκεί που κάποτε φοβόμουν το κόστος της αλήθειας τώρα πλέον αναρωτιέμαι ποιο είναι το κόστος των ψεμάτων;” λέει ο Legasov στην αλά-To Kill a Mockingbird σκηνή της δίκης).

Όπως πολύ σωστά το θέτει ο Henry Fountain στους New York Times “το πρώτο πράγμα που πρέπει να κατανοήσετε στο “Chernobyl” είναι ότι πολλά απ΄αυτά που θα δείτε είναι επινοημένα. Το δεύτερο και πιο σημαντικό; Δεν έχει στ’ αλήθεια και τόση σημασία”.


ΔΙΑΒΑΣΕ ΑΚΟΜΑ: Chernobyl οι Αμερικάνοι, Chernobyl και οι Ρώσοι


Καθηλώσου στην οθόνη απολαμβάνοντας το Chernobyl μέσω της Nova Cyprus που έχει εξασφαλίσει την αποκλειστικότητα προβολής της σειράς στην Κύπρο. Το τελευταίο επεισόδιο της σειράς Chernobyl θα προβληθεί στο Novacinema4HD την Τετάρτη 7/08 στις 22:00! Και για όσους δεν την έχετε δει ή χάσατε κάποιο επεισόδιο η εμβληματική σειρά Chernobyl θα είναι διαθέσιμη στο Nova On Demand σε ένα χορταστικό boxset μέχρι 26/08!

Σχετικά με τον συντάκτη

Μαρίνος Νομικός

Χιούμορ, ευφυϊα, καυστικότητα κι αντανακλαστικά γατίσια! Αυτός είναι ο Μαρίνος Νομικός κι αν δεν κατέχεις, για ρίξε βλέφαρο στα κείμενά του, μεμιάς θα καταλάβεις!

Ιστορίες