Για τρίτο συνεχές έτος (2017) η κυπριακή οικονομία σημείωσε σημάδια ανάκαμψης, με αύξηση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ), μείωση της ανεργίας, θετικές μακροοικονομικές προβλέψεις, καθώς και σταθερές και βελτιωμένες αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης. Καθώς η οικονομία μας φαίνεται να εξέρχεται από τις επιπτώσεις της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και της τοπικής τραπεζικής κρίσης του 2013, ένας από τους βασικούς τομείς της «ραχοκοκαλιάς» της κυπριακής οικονομίας, που συνέβαλλε και συνεχίζει να συμβάλλει καθοριστικά στη βελτίωση της οικονομίας και του ΑΕΠ της χώρας, είναι ο τομέας των ακινήτων. Αν και επηρεάστηκε αισθητά από την οικονομική κρίση των περασμένων ετών, τα τελευταία χρόνια σημειώνει εκ νέου σαφή ανάκαμψη, με τα επίσημα στατιστικά να παρουσιάζουν συνεχιζόμενη αύξηση στις άδειες οικοδομής και τα πωλητήρια έγραφα που εκδίδονται, τόσο από ντόπιους όσο και από αλλοδαπούς.

Στην ανάκαμψη του τομέα συνέβαλε σημαντικά και η προσέλκυση ξένων επενδύσεων ως αποτέλεσμα των βελτιωμένων τοπικών και διεθνών εξελίξεων. Πρωτίστως όμως ο τομέας τονώθηκε από τα κίνητρα που εξάγγειλε κατά καιρούς η κυπριακή Κυβέρνηση, π.χ. η μείωση των μεταβιβαστικών τελών, η απόκτηση ιθαγένειας μέσω επενδύσεων (Citizenship by Investment Scheme), η άδεια μόνιμης παραμονής (Permanent Residence Permit) κτλ. Τα διάφορα κίνητρα που προσφέρει η κυπριακή Κυβέρνηση μπορεί να αποτελούν σήμερα τους λόγους κινητικότητας και ανάπτυξης του τομέα, σίγουρα δεν μπορούν να θεωρηθούν όμως ως μια μακροχρόνια βιώσιμη λύση στην ανάπτυξη του τομέα και γενικά της οικονομίας.

Παρά την αύξηση των ξένων επενδύσεων τα τελευταία χρόνια και την τάση που παρατηρείται από την παγκόσμια κοινότητα για επενδύσεις στον τομέα των ακινήτων, στην Κύπρο μια μικρή και σχετικά ανώριμη αγορά εκ των πραγμάτων φαίνεται ότι αδυνατεί να προσελκύσει ουσιαστικές (θεσμικές) επενδύσεις που θα αποφέρουν μακροχρόνια αναπτυξιακά οφέλη στην τοπική οικονομία, πάντα με κάποιες εξαιρέσεις, όπως την αδειοδότηση του Θερέτρου-Καζίνου. Ένας από τους λόγους, όπως συμβαίνει και με άλλες αναπτυσσόμενες χώρες, είναι η διαφάνεια και έλλειψη πληροφορίων στον τομέα των ακινήτων, πάντοτε σε σύγκριση με άλλες ανεπτυγμένες αγορές. Αυτά τα μειονεκτήματα αποτρέπουν πιθανούς επενδυτές από το να διενεργήσουν ενδελεχή ανάλυση των παραγόντων της αγοράς και να συγκρίνουν με άλλες αγορές, ούτως ώστε η έρευνα και ανάλυση τους (που απαιτείται για την κατάρτιση προβλέψεων και για την προετοιμασία επενδυτικών σχεδίων) να είναι ουσιώδης και ρεαλιστική.

Ενδεχομένως μια βοήθεια στο πρόβλημα αυτό είναι η υιοθέτηση και εφαρμογή των Διεθνών Προτύπων Μέτρησης Ακίνητων (International Property Measuring Standards - IPMS). Τα IPMS είναι μια τυποποιημένη και παγκόσμια εφαρμόσιμη πρακτική μέτρησης των ακινήτων όλων των τύπων. Τα πρότυπα είναι το αποτέλεσμα προσπάθειας επαγγελματιών και μη κερδοσκοπικών οργανισμών από όλο τον κόσμο με στόχο την αντιμετώπιση των τρεχουσών ασυνεπειών στον τρόπο μέτρησης ακινήτων από τη μία αγορά στην άλλη, βελτιώνοντας έτσι τα δεδομένα για τα ίδια τα ακίνητα και παρέχοντας μεγαλύτερη διαφάνεια στην παγκόσμια αγορά ακινήτων. Η συνεργασία για τη δημιουργία των IPMS, ξεκίνησε σε συνάντηση που διοργάνωσε η Παγκόσμια Τράπεζα στην Ουάσιγκτον το Μάιο του 2013, και στη συνεργασία αυτή από το 2017 συμμετέχουν 85 και πλέον επαγγελματικοί και μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί από όλον τον κόσμο, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (IMF), το Royal Institute of Chartered Surveyors (RICS) αλλά και οργανισμοί από την Κύπρο όπως το ΕΤΕΚ. Τα IPMS τυγχάνουν αναγνώρισης και υποστήριξης διάφορων παγκόσμιων εταιρειών, όπως συμβούλων ακινήτων (π.χ. CBRE, Colliers and JLL) και επενδυτικών ταμείων (π.χ. Aberdeen Asset Management και Deutsche Asset & Wealth Management (RREEF)). Επιπροσθέτως, διάφορες κυβερνήσεις όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και το Βασίλειο του Μπαχρέιν δεσμεύτηκαν να υιοθετήσουν και να εφαρμόσουν τα IPMS στις χώρες τους.

Γιατί όμως η μέτρηση των ακινήτων είναι τόσο σημαντική; Πρώτον, γιατί η μέτρηση των ακινήτων αποτελεί θεμελιώδη βάση για την αποτίμηση/εκτίμηση της αξίας τους. Με περισσότερο από το 70% του παγκόσμιου πλούτου επενδυμένο σε ακίνητη περιουσία, η σωστή αποτίμηση είναι ζωτικής σημασίας. Δεύτερον, υποστηρίζει αποφάσεις που λαμβάνονται από όλους τους χρήστες ακινήτων, είτε αυτός είναι αγοραστής που ψάχνει να αγοράσει ένα οικιστικό ακίνητο, είτε επενδυτής που θέλει να έχει την καλύτερη απόδοση από μια επένδυση σε ακίνητη περιουσία. Τέλος, η μέτρηση παρέχει ένα εργαλείο σύγκρισης των διάφορων τύπων ακινήτων όπως σπίτια, γραφεία κτλ., που ποικίλουν δραματικά, κυρίως από αγορά σε αγορά. Με τόσες πολλές διαφορετικές μεθόδους μέτρησης, καθίσταται δύσκολο για τους διάφορους χρήστες ακινήτων, είτε είναι επενδυτές ή επιχειρηματίες ανάπτυξης να συγκρίνουν με ακρίβεια το χώρο. Σύμφωνα με την έρευνα που πραγματοποίησε η παγκόσμια εταιρία ακινήτων JLL, προκύπτει ότι, ανάλογα με τη μέθοδο που χρησιμοποιείται, η επιφάνεια του ακινήτου μπορεί για παράδειγμα να αποκλίνει κατά 24%. Ο σκοπός των IPMS είναι να διασφαλίσει ότι όλοι οι διαφορετικοί τύποι ακινήτων (για παράδειγμα είτε είναι οικιστικός, γραφειακός η βιομηχανικός χώρος) θα μετρηθούν με συνεπή τρόπο, δημιουργώντας μια πιο διάφανη παγκόσμια αγορά, μεγαλύτερη εμπιστοσύνη του κοινού, ισχυρότερη εμπιστοσύνη των επενδυτών και αυξημένη σταθερότητα της αγοράς.

Η υιοθέτηση και εφαρμογή των IPMS στην Κύπρο ασφαλώς δεν θα λύσει όλα τα θέματα που αντιμετωπίζει η οικονομία ή ο τομέας των ακινήτων. Ωστόσο, είναι μια κίνηση προς τη σωστή κατεύθυνση, ακολουθώντας παγκοσμίως αναγνωρισμένες πρακτικές, που θα ωφελήσουν την αγορά ακινήτων στην Κύπρο στο να καταστεί συγκρίσιμη και διαφανής αγορά και συνεπώς να κερδίσει περισσότερη εμπιστοσύνη από τους ξένους επενδυτές και το κοινό.

Κάλλια Μιχαηλίδου, Principal, KPMG Limited

Μάριος Καπνίσης, Senior Advisor II, KPMG Limited