Η τελευταία είδηση έρχεται από τη Γαλλία, όπου εντός του 2026 τα τζάκια ανοιχτού τύπου θα απαγορευτούν σε μια σειρά από περιοχές, στο πλαίσιο νέων κανονισμών για τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Απαγορεύσεις ή/και περιορισμοί ισχύουν ήδη στο Παρίσι και σε όλη τη διοικητική περιοχή της Ιλ Ντε Φρανς, όπου τα τζάκια επιτρέπονται μόνο ως συμπληρωματική πηγή θέρμανσης και υπό αυστηρές προϋποθέσεις, εφόσον πληρούν συγκεκριμένα πρότυπα – π.χ. μόνο ενεργειακά τζάκια νέας γενιάς, κλειστού τύπου.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα 690 δημοτικά διαμερίσματα και κοινότητες σε όλη τη Γαλλία θα έχουν απαγορεύσει τα ανοιχτά τζάκια ως το τέλος του 2026. Σε ορισμένες περιοχές θα απαγορεύονται σταδιακά οι ξυλόσομπες παλαιού τύπου και τα χτιστά τζάκια που χρονολογούνται πριν από το 2002.

Αυστηρές κυρώσεις

Οι κυρώσεις για μη συμμόρφωση αναμένονται να είναι αυστηρές, με τα πρόστιμα να ξεκινάνε από 450 ευρώ και να φτάνουν τα 1.500 ευρώ, ανάλογα με την περιοχή, ενώ μπορεί να διπλασιαστούν σε περίπτωση υποτροπής της παράβασης. Τα τζάκια, και άλλες ανοιχτές εστίες καύσης ξύλου, θεωρούνται από τα πλέον επιβαρυντικά για την ατμόσφαιρα, καθώς «ενοχοποιούνται» για την εκπομπή λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων PM 2,5 – τα οποία εισχωρούν στους πνεύμονες και στην κυκλοφορία του αίματος.

Σύμφωνα με επιστημονική μελέτη, η καθημερινή χρήση ανοικτής εστίας θέρμανσης με καύση ξύλου για τέσσερις ώρες την ημέρα – χωρίς ανανέωση του αέρα με εξωτερικο αερισμό –  μπορεί να μειώσει το προσδόκιμο ζωής των ενοίκων κατά 1,6 χρόνια.

Υπό διωγμό τα τζάκια και στην Αγγλία

Η κυβέρνηση των Εργατικών έχει στα σκαριά επικαιροποιημένο στρατηγικό σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος , το οποίο ενδέχεται να θέσει νέους περιορισμούς στα τζάκια και τις ξυλόσομπες.

Μιλώντας στην εφημερίδα Guardian,  η υπουργός Περιβάλλοντος Έμα Ρέινολντς, δήλωσε ότι το νέο πλαίσιο θεσπίζει μεταξύ άλλων πιο αυστηρούς στόχους για τη μείωση της συγκέντρωσης αιωρούμενων μικροσωματιδίων PM2,5, ώστε να αντιστοιχούν στους τρέχοντες στόχους της ΕΕ.

Μεταξύ άλλων εξετάζεται η αυστηροποίηση των ορίων ρύπανσης σε περιοχές «ελέγχου καπνού», οι οποίες ήδη περιορίζουν τη χρήση συγκεκριμένων στερεών καυσίμων και μέσων θέρμανσης. Για παράδειγμα ορίζουν ότι το ότι το ξύλο μπορεί να καεί μόνο σε εγκεκριμένους τύπους σομπών ή καυστήρων και όχι σε τζάκια.

Το νέο πλαίσιο θα μπορούσε να φέρει μια πιο αποτελεσματική απαγόρευση των παλαιότερων συσκευών καύσης ξύλου, ενώ σε ορισμένες περιοχές μπορεί να απαγορευθεί πλήρως η χρήση ξυλόσομπας, ακόμα και της λεγόμενης «οικολογικής».

Ευρωπαϊκές πόλεις: Βάλτε φρένο σε τζάκια και ξυλόσομπες

Καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά στην αναθεώρηση των κανόνων οικολογικού σχεδιασμού (Ecodesign) για τις συσκευές θέρμανσης στερεών καυσίμων, οι ευρωπαϊκές πόλεις ζητούν να παρθούν ολοκληρωμένα μέτρα, για μια σημαντική αλλά υποτιμημένη πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης: την καύση ξύλου για θέρμανση.

Οι πόλεις βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτής της κρίσης δημόσιας υγείας, εφαρμόζοντας ένα συνδυασμό απαγορεύσεων, οικονομικών κινήτρων και εκστρατειών ευαισθητοποίησης του κοινού. Ωστόσο, οι προσπάθειές τους υπονομεύονται πολύ συχνά από ξεπερασμένα πρότυπα σε επίπεδο ΕΕ που επιτρέπουν την παραμονή ρυπογόνων συσκευών στην αγορά.

Ζητούνται αυστηρότεροι κανόνες

«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να διατηρήσει τον στόχο της να μειώσει κατά το ήμισυ τους πρόωρους θανάτους από ατμοσφαιρική ρύπανση έως το 2030 και να θεσπίσει αυστηρούς κανόνες οικολογικού σχεδιασμού για όλες τις συσκευές καύσης ξύλου», υπογραμμίζει το δίκτυο ευρωπαϊκών πόλεων Eurocities.

Η δήλωση επισημαίνει την ανάγκη για αυστηρότερα όρια εκπομπών για τις νέες συσκευές, τη σταδιακή κατάργηση των πιο ρυπογόνων μοντέλων και τη διασφάλιση ότι μόνο συσκευές τελευταίας τεχνολογίας με χαμηλές εκπομπές θα μπορούν να διατίθενται στην αγορά στο μέλλον. Η αυτοματοποίηση του ελέγχου της ροής του αέρα είναι μια άλλη βασική σύσταση, με στόχο τη μείωση των εκπομπών που προκαλούνται από λάθη των χρηστών, οι οποίες μπορούν να προκύψουν ακόμη και από τα πιο καθαρά μοντέλα, εάν δεν λειτουργούν σωστά.

Πηγή

Πηγή κεντρικής φωτογραφίας: Unplash+