Ένα από τα κύρια προβλήματα αρκετών κυπριακών επιχειρήσεων είναι το χαμηλό ποσό ιδίων κεφαλαίων. Αυτό συνεπάγεται ότι οι επιχειρήσεις αυτές πρέπει να δανειστούν περισσότερο για τις ανάγκες συγκεκριμένων επιχειρηματικών τους δραστηριοτήτων. Ο συνδυασμός χαμηλών ιδίων κεφαλαίων, δηλαδή μετοχικού κεφαλαίου και αυξημένου επιπέδου τραπεζικού δανεισμού, δημιουργεί προβλήματα και στρεβλώσεις σχεδόν για όλους τους εμπλεκομένους.

Ξεκινώντας από την ίδια την εταιρεία, ο αυξημένος δανεισμός σημαίνει αυξημένες υποχρεώσεις για εξυπηρέτηση του δανεισμού. Σε κάποιες περιπτώσεις, και ειδικά σε περιόδους κρίσης, το αυξημένο επιτοκιακό έξοδο δημιουργεί θέματα βιωσιμότητας για το επιχειρηματικό μοντέλο μια εταιρείας. Ταυτόχρονα, ο συνδυασμός αυξημένου επιπέδου δανεισμού σε σχέση με το μετοχικό κεφάλαιο, συνεπάγεται ότι και το κόστος δανεισμού, δηλαδή το επιτόκιο το οποίο χρεώνει η Τράπεζα, θα είναι πιο ψηλό από αυτό που θα δεχόταν η Τράπεζα εάν υπήρχε περισσότερο μετοχικό κεφάλαιο. Η Τράπεζα θα πρέπει να χρεώσει για τον αυξημένο κίνδυνο μη εξυπηρέτησης του δανείου, κάτι το οποίο σημαίνει πιο ψηλό επιτόκιο. Σε τελική ανάλυση, οι μέτοχοι έχουν πιο χαμηλά εισοδήματα από μερίσματα ή αύξηση της αξίας της επιχείρησής τους λόγω του αυξημένου επιτοκιακού εξόδου, εξαιτίας αφενός του πιο ψηλού επιπέδου δανεισμού και αφετέρου, του πιο ψηλού επιτοκίου. Ταυτόχρονα, οι μέτοχοι αναλαμβάνουν πιο ψηλό κίνδυνο για την εταιρεία τους και την επένδυση τους σε αυτή.

Φυσικά δεν μπορεί να αγνοηθεί το γεγονός ότι εάν εισέλθει νέο μετοχικό κεφάλαιο, για παράδειγμα μέσω έκδοσης νέων μετοχών σε νέους επενδυτές, οι υφιστάμενοι ιδιοκτήτες χάνουν κάποιο βαθμό από τον έλεγχο της εταιρείας τους. Επίσης, υπάρχουν και πρακτικές δυσκολίες στην εξεύρεση επενδυτών, είτε στρατηγικών επενδυτών είτε απλών επενδυτών που επιθυμούν αυξημένες αποδόσεις από τις επενδύσεις τους.

Ένα επενδυτικό ταμείο, όπως για παράδειγμα ένας Οργανισμός Εναλλακτικών Επενδύσεων σύμφωνα με τον σχετικό κυπριακό Νόμο, μπορεί να αποτελέσει την επιλογή που επιτρέπει και διευκολύνει την εισροή μετοχικού κεφαλαίου σε μια επιχείρηση ή ομάδα επιχειρήσεων, χωρίς να απολεσθεί ο έλεγχος στις επιχειρήσεις αυτές. Ένα επενδυτικό ταμείο είναι, με απλά λόγια, ένα εργαλείο που διευκολύνει τη συλλογική επένδυση σε μια επιχείρηση ή σε μια ομάδα επιχειρήσεων. Τέτοια επενδυτικά ταμεία στην Κύπρο διέπονται από συγκεκριμένη νομοθεσία, η οποία διασφαλίζει την προστασία των επενδυτών με τρόπο που να μη μειώνεται η ευελιξία τους, έτσι ώστε το συγκεκριμένο ταμείο να εξυπηρετεί τους συγκεκριμένους επιχειρηματικούς σκοπούς του.

Υπάρχουν διάφορες επιλογές στο είδος και τη δομή των επενδυτικών ταμείων, αλλά ως κύρια επιλογή θεωρείται είτε το επενδυτικό ταμείο να είναι εξωτερικά διαχειριζόμενο με τον διορισμό νομικού προσώπου αδειοδοτημένου να παρέχει υπηρεσίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, είτε εσωτερικά διαχειριζόμενο μέσω του διοικητικού συμβουλίου του ταμείου.

Μία συνήθης πρακτική πτυχή ενός επενδυτικού ταμείου με εταιρική δομή είναι ο διαχωρισμός των μετοχών του ταμείου σε δύο κατηγορίες. Η μία κατηγορία είναι οι μετοχές επενδυτών οι οποίοι δικαιούνται ποσοστό επί των κερδών και μερισμάτων του ταμείου, χωρίς όμως να έχουν δικαίωμα ψήφου. Η δεύτερη κατηγορία είναι οι μετοχές διαχείρισης, οι οποίες δίνουν δικαίωμα ψήφου χωρίς όμως δικαιώματα σε κερδοφορία και μερίσματα. Οι μέτοχοι που κατέχουν τις μετοχές διαχείρισης είναι αυτοί οι οποίοι με τον διορισμό των μελών του διοικητικού συμβουλίου του επενδυτικού ταμείου έχουν εμμέσως την ευθύνη για τον καθορισμό του διαχειριστή του ταμείου. Με αυτόν τον τρόπο διαχωρίζεται ο ρόλος του επενδυτή από τον ρόλο του διαχειριστή.

Μια επιχείρηση μέσω της σύστασης ενός επενδυτικού ταμείου, με βάση τη σχετική κυπριακή νομοθεσία, μπορεί να αντλήσει κεφάλαιο με τρόπο έτσι ώστε να μειώσει τον εξωτερικό δανεισμό της, χωρίς αναγκαστικά να απωλέσει τον έλεγχο διαχείρισης της επιχείρησης. Επιπλέον, ο καθορισμός ενός πειστικού επιχειρηματικού σχεδίου το οποίο θα πείσει τους επενδυτές για να επενδύσουν στο ταμείο επιφέρει, μεταξύ άλλων, πειθαρχία και αποτελεσματικότητα στην υλοποίηση του εν λόγω επιχειρηματικού σχεδίου.

Το όλο πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία των επενδυτικών ταμείων, καθώς και η εποπτεία αυτών από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου, τα καθιστούν πιο ελκυστικά ως μορφή επένδυσης για τους επενδυτές, έτσι ώστε αυτά να αποτελούν μια αποτελεσματική εναλλακτική πηγή χρηματοδότησης.

Αντώνης Ρούβας, Διοικητικός Σύμβουλος, KPMG Limited