Στις πλείστες χώρες μάλιστα, αντιπροσωπεύουν από το 55% μέχρι και το 90% των επιχειρήσεων.

Όπως όλες οι επιχειρήσεις, οι ευρωπαϊκές οικογενειακές επιχειρήσεις θέλουν να βαδίζουν στο δρόμο της επιτυχίας ώστε να υπάρξει συνέχεια από τις επόμενες γενεές. Γνωρίζοντας πως διαδραματίζουν ένα τόσο σημαντικό ρόλο στην ευρωπαϊκή οικονομία, οι οικογενειακές επιχειρήσεις δρουν συλλογικά για να βεβαιωθούν πως οι κυβερνήσεις τους προσπαθούν - και πρέπει - να κάνουν περισσότερα για να τις βοηθήσουν να πετύχουν.

Ανέκαθεν, η φύση των οικογενειακών επιχειρήσεων ήταν διαφορετική από μία μη οικογενειακή επιχείρηση. Απαιτεί - πάντοτε και ανάλογα με κάθε περίπτωση ξεχωριστά - μία διαφορετική προσέγγιση που λαμβάνει υπόψιν το τρίπτυχο οικογένεια, επιχείρηση και ιδιοκτησία.

Κατανοώντας τις σύγχρονες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι οικογενειακές επιχειρήσεις, η KPMG στοχεύει στο να λαμβάνει μια σειρά από μέτρα που σκοπό έχουν την υποστήριξη των ειδικών αναγκών που προκύπτουν. Για αυτό το λόγο έχει σχεδιάσει ένα διεθνές δίκτυο αφιερωμένο στο να προσφέρει πληροφορίες και συμβουλές σε οικογενειακές επιχειρήσεις.

Στο πλαίσιο υποστήριξης αυτής της προσπάθειας, η European Family Business (EFB) και η KPMG διεξήγαγαν την ετήσια έρευνα τους «Ευρωβαρόμετρο Οικογενειακών Επιχειρήσεων 2017» (European Family Business Barometer 2017), που έλαβε πάνω από 1.100 απαντήσεις από επικεφαλής ευρωπαϊκών οικογενειακών επιχειρήσεων σε όλη την Ευρώπη. Μέσα από την καταγραφή και ανάλυση των τάσεων στον τομέα των οικογενειακών επιχειρήσεων, αλλά και από τα ειδικά στοιχεία κάθε χώρας εξάγονται σημαντικά συμπεράσματα, που αν αξιοποιηθούν σωστά από τις οικογενειακές επιχειρήσεις, θα τις οδηγήσουν με ασφάλεια στο δρόμο της ανάπτυξης, ευρωστίας και καινοτομίας.

Το 2017 αποτέλεσε μια θετική χρονιά για πολλές οικογενειακές επιχειρήσεις, με την πλειοψηφία των ερωτηθέντων να αναφέρει θετικά αποτελέσματα.

Καθώς η ευρωπαϊκή οικονομία απομακρύνεται σταδιακά από την κρίση χρέους του 2008 και παρουσιάζει συνεχή ανάκαμψη, η αισιοδοξία των επικεφαλής των ευρωπαϊκών οικογενειακών επιχειρήσεων παραμένει σταθερή. Ενδεικτικά, το 71% των ερωτηθέντων έδειξαν εμπιστοσύνη στις οικονομικές προοπτικές της επιχείρησής τους για το επόμενο έτος. Ο αυξημένος κύκλος εργασιών αναφέρθηκε από το 57% των ερωτηθέντων, ενώ μόνο από το 13% των επιχειρήσεων αναφέρθηκε πτώση. Παρά το γενικότερο κλίμα αβεβαιότητας που επικρατεί αλλά και τις συνεχιζόμενες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, διαφαίνεται ότι οι οικογενειακές επιχειρήσεις σχεδιάζουν να επανεπενδύσουν τα κέρδη τους στις επιχειρήσεις τους (μόνο το 7% δε θα επενδύσει τα κέρδη εκ νέου στην επιχείρηση), αναζητώντας νέες ευκαιρίες που θα τους επιτρέψουν να προωθήσουν τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Η πολιτική αβεβαιότητα και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης (με τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις για το Brexit) παραμένουν οι βασικές ανησυχίες των ευρωπαϊκών οικογενειακών επιχειρήσεων σε ποσοστό 30%. Ο «πόλεμος για απόκτηση ταλέντων» αναδείχθηκε από το 43% των ερωτηθέντων ως το πιο σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν. Το 32% θέτει τη χαμηλή διαθεσιμότητα θέσεων εργασίας σε συνδυασμό με το αυξανόμενο κόστος εργασίας ως ένα από τους σημαντικότερους μοχλούς πίεσης για τις οικογενειακές επιχειρήσεις. Η ανάγκη εξισορρόπησης των οικογενειακών ανησυχιών και των επιχειρηματικών συμφερόντων αναφέρθηκε ως σημαντική ή πολύ σημαντική για τις επιχειρήσεις από το 87% των ερωτηθέντων, ενώ το 84% δήλωσε ότι η προετοιμασία και η ορθή εκπαίδευση ενός διαδόχου είναι σημαντική ή πολύ σημαντική για τις επιχειρήσεις τους.

Σε ότι αφορά τα ειδικά στοιχεία της Κύπρου, το 65% των τοπικών οικογενειακών επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν πως είναι αισιόδοξοι για την οικονομική προοπτική της επιχείρησης τους για τους επόμενους 12 μήνες και το 63% ανέφεραν αύξηση του κύκλου εργασιών τους κατά το προηγούμενο έτος· 47% των επικεφαλής των οικογενειακών επιχειρήσεων σχεδιάζουν την επανεπένδυση των κερδών τους στην επιχείρηση ενώ το 57% χαρακτήρισε την αυξημένη κερδοφορία ως την ύψιστη προτεραιότητα για τα επόμενα δύο χρόνια. Από την άλλη πλευρά, ως μεγαλύτεροι παράγοντες ανησυχίας αναφέρθηκαν ο αυξημένος ανταγωνισμός και ο «πόλεμος για απόκτηση ταλέντων» (47% και 32% αντίστοιχα).

Ένας στους δύο (49%) επικεφαλής ανέφερε την ανάγκη εξισορρόπησης των οικογενειακών ανησυχιών και των επιχειρηματικών συμφερόντων ως σημαντική ή πολύ σημαντική για την επιχείρησή τους, ενώ τρεις στους τέσσερεις (73%) δήλωσαν ότι η προετοιμασία και η ορθή εκπαίδευση του διαδόχου είναι σημαντική ή πολύ σημαντική για την επιχείρησή τους. Η επικοινωνία μεταξύ των γενεών θεωρείται πολύ σημαντική από το 69% των ερωτηθέντων, ενώ το 59% δήλωσε ότι η επόμενη γενεά έχει ήδη τοποθετηθεί σε διευθυντικές θέσεις. Το 72% χαρακτήρισε την κοινωνική δέσμευση προς την τοπική κοινότητα ως σημαντική ή πολύ σημαντική για την επιχείρησή τους. Τέλος, ο καθορισμός σωστών δομών και διαδικασιών χρηστής διακυβέρνησης αποτελεί βασικό ζήτημα για τις οικογενειακές επιχειρήσεις στην Κύπρο (96%).

Γενικά, το Ευρωβαρόμετρο αποτύπωσε πως οι βελτιωμένες οικονομικές συνθήκες και οι επενδύσεις στην καινοτομία αποδίδουν. Εάν οι ευρωπαϊκές οικογενειακές επιχειρήσεις συνεχίσουν να βρίσκουν λύσεις στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και να στελεχώνονται με ταλέντα, η ανάπτυξή τους θα μετουσιώνεται σε μια λαμπρή προοπτική για το μέλλον. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι ζωτικής σημασίας να αποτείνονται σε ένα σύμβουλο οικογενειακών επιχειρήσεων για παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών στήριξης στη διοικητική τους λειτουργία, χωρίς να νιώθουν ότι «εισβάλλει» στον προσωπικό-οικογενειακό τους χώρο.

Δημήτρης Βάκης, Διοικητικός Σύμβουλος, Επικεφαλής Οικογενειακών Επιχειρήσεων, KPMG Limited, τηλ. 22209000, ηλεκ. διεύθ. [email protected].