Πώς μπορούμε να μιλάμε για ισότητα των φύλων όταν οι προσπάθειες για την ένταξη των γυναικών στην πολιτική και σε θέσεις λήψης αποφάσεων παραμένουν στο περιθώριο;

Όταν οι όροι «ισότητα» και «φεμινισμός» συχνά εγκλωβίζονται σε πατερναλιστικές αντιλήψεις αντί να ανοίγουν δρόμους για την απελευθέρωση των γυναικών από τα κοινωνικά στερεότυπα; Στην Κύπρο, βαφτίσαμε ως "ισότητα" ένα σχέδιο διάσωσης της παραδοσιακής οικογένειας, αφήνοντας εκτός συζήτησης την ουσία: τo δικαίωμα στην επιλογή, τη χειραφέτηση και τη δυναμική ανάληψη ευθύνης για τη ζωή και τους ρόλους που θέλουμε εμείς οι ίδιες να διετελέσουμε.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο γεννήθηκε το Politik-Her, ένα πρόγραμμα που δημιουργήθηκε από τo RESET σε συνεργασία με εταίρους από την Ιταλία, τη Σουηδία, το Βέλγιο και τη Ρουμανία. Στόχος του ήταν να φέρει νέες γυναίκες πιο κοντά στον κόσμο της πολιτικής, δίνοντάς τους εργαλεία και εμπειρίες για να αναδείξουν τις φωνές, τις ιδέες και τις φιλοδοξίες τους. Μέσα από εργαστήρια, εκπαιδευτικά ταξίδια, συζητήσεις με ηγέτιδες στον χώρο της πολιτικής και πρακτική άσκηση σε πολιτικούς φορείς, το πρόγραμμα έδωσε τη δυνατότητα στις συμμετέχουσες να δουν στην πράξη τι σημαίνει να διεκδικείς χώρο στον δημόσιο διάλογο.

Το ταξίδι αυτό ολοκληρώθηκε φέτος με την τελική εκδήλωση του προγράμματος στις Βρυξέλλες, όπου νεαρές γυναίκες από όλη την Ευρώπη παρουσίασαν τις δράσεις που υλοποίησαν και μοιράστηκαν όσα έμαθαν μέσα απ' αυτό. Με τη σειρά μας, θελήσαμε να μιλήσουμε με τις συμμετέχουσες Βασιλική Αδάμου, Jamilla Elsayed και Ιωάννα Δημητριου για να ακούσουμε πώς βίωσαν την εμπειρία τους και τι αποκόμισαν από αυτήν. 

Τι είναι κάτι που σας έμεινε περισσότερο από τη συμμετοχή σας στο πρόγραμμα Politik-Her; 

Ιωαννα - Αυτό που μου έμεινε περισσότερο από το Politik-Her είναι ότι ήρθαμε σε άμεση επαφή με τις πραγματικές ανάγκες και ανησυχίες των γυναικών στην καθημερινότητά τους. Μέσα από δράσεις όπως το safety mapping συνειδητοποίησα ότι ακόμα και ο τρόπος που χρησιμοποιούμε τον δημόσιο χώρο επηρεάζεται από το κοινωνικό μας φύλο. Ταυτόχρονα, πολλοί άνθρωποι θεωρούν πως η ισότητα υπάρχει ήδη, και ότι ο φεμινισμός οδεύει σε κάτι “υπερβολικό”, ενώ την ίδια στιγμή αναγνωρίζουν τα στερεότυπα και τις διακρίσεις γύρω τους.  Ένα περίεργο και αντιφατικό εύρημα το οποίο ίσως να ερμηνεύεται με την έλλειψη εκπαίδευσης (τυπικής και μη) σε κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα. 

Βασιλική - Για μένα, το πιο σημαντικό ήταν ότι ακούσαμε από πρώτο χέρι τις εμπειρίες των γυναικών γύρω από την έμφυλη ανισότητα, κάτι που σπάνια ακούγεται στον πολιτικό διάλογο. Παρόλο που η πρόοδος σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο είναι αργή, είδα πόσο πολλές γυναίκες συμμετείχαν ενεργά στις δράσεις μας, συνεχίζοντας να αγωνίζονται ενάντια στην ανισότητα και τον μισογυνισμό.

Jamila - Το πιο σημαντικό ήταν ότι ένιωσα μέρος μιας κοινότητας νέων γυναικών με κοινό όραμα, κάτι που με εμπνευσέ να συνεχίσω να δραστηριοποιούμαι για την προώθηση της ισότητας των φύλων και πέρα από το πρόγραμμα.

Με ποιον τρόπο σας βοήθησε  το πρόγραμμα να κατανοήσετε καλύτερα τα ζητήματα ισότητας φύλων στην πολιτική και την κοινωνία γενικότερα;

Βασιλική - Μέσα από τις δράσεις μας, τις επισκέψεις σε άλλες χώρες και τις συναντήσεις με τόσες διαφορετικές γυναίκες, καταλάβαμε πόσο σημαντικό είναι να ακούμε και να καταγράφουμε αυτές τις εμπειρίες. Είδαμε ότι η ισότητα δεν έχει την ίδια έννοια για όλες, αφού κάθε γυναίκα κουβαλά διαφορετικές εμπειρίες και προτεραιότητες, κάτι που ανέδειξε την πολυπλοκότητα αλλά και τη σημασία της τομικότητας (intersectionality) στην αναζήτηση λύσεων. Η ψηφοφορία πολιτικής που κάναμε στο FemmeFest 2025 μας έδειξε ξεκάθαρα ποιες ανάγκες θεωρούνται πιο επείγουσες από την ίδια την κοινότητα των γυναικών, αποδεικνύοντας ότι η ισότητα δεν μπορεί να είναι «μία λύση για όλες», αλλά πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις διαφορετικές φωνές και πραγματικότητες.

Υπήρξε κάποια στιγμή ή δραστηριότητα που σας ενέπνευσε ιδιαίτερα ή σας έκανε να δείτε τα πράγματα με νέο τρόπο;

Jamila - Μια στιγμή που με ενέπνευσε ιδιαίτερα ήταν τα street interviews που κάναμε. Μιλώντας με ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών και προελεύσεων, άκουσα από πρώτο χέρι τις εμπειρίες και τις απόψεις τους για την ισότητα των φύλων. Κάποιες απαντήσεις ήταν ενθαρρυντικές και αισιόδοξες, ενώ άλλες ανέδειξαν πόσο δρόμο έχουμε ακόμη να διανύσουμε. Αυτή η επαφή με την πραγματικότητα με έκανε να συνειδητοποιήσω πόσο σημαντικός είναι ο διάλογος με την κοινωνία και πώς η αλλαγή ξεκινά από την κατανόηση των αναγκών και των προβλημάτων που βιώνουν οι ίδιες οι γυναίκες. Με ενέπνευσε να συνεχίσω να δίνω φωνή σε αυτές τις εμπειρίες και να προωθώ συζητήσεις γύρω από την ισότητα με τρόπο που να αφορά όλους.

Πώς βιώσατε τις εκπαιδευτικές επισκέψεις σας σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, και τι σας ενέπνευσε από τις ιστορίες και τις εμπειρίες των υπόλοιπων συμμετεχουσών;

Ιωάννα - Οι εκπαιδευτικές επισκέψεις ήταν από τα πιο ισχυρά κομμάτια του προγράμματος. Επειδή συμμετείχαν οργανισμοί και γυναίκες από διαφορετικές χώρες, με διαφορετικά κοινωνικοπολιτικά περιβάλλοντα και εμπειρίες, είχαμε την ευκαιρία να αποκτήσουμε νέες γνώσεις και να διευρύνουμε τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα. Το πιο σημαντικό, όμως, ήταν η ανταλλαγή ιδεών για την υλοποίηση των δράσεών μας. Οι υπόλοιπες συμμετέχουσες κατάφεραν να αγκαλιάσουν τις ιδέες μας και να τις εξελίξουν παρέχοντας διαφορετικούς τρόπους που μπορούν να διαμορφωθούν οι δράσεις ώστε να είναι πιο υλοποιήσιμες. Κατά τη διάρκεια των σεμιναρίων μοιραστήκαμε ιστορίες, προσωπικές εμπειρίες και κοινά βιώματα τα οποία μας ενθάρρυναν και μας ενδυνάμωσαν οδηγώντας μας στην διαπίστωση της ανάγκης για πολιτική δράση.

Ποιες πιστεύετε ότι είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νεαρές γυναίκες που θέλουν να συμμετάσχουν ενεργά στην πολιτική;

Ιωάννα, Jamila, Βασιλική - Ως ομάδα καταλάβαμε πως η μεγαλύτερη πρόκληση είναι τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις που εξακολουθούν να περιβάλλουν τις γυναίκες στην πολιτική. Συχνά οι νέες γυναίκες δεν θεωρούνται «αρκετά έμπειρες» ή «αρκετά δυναμικές» για να αναλάβουν θέσεις ευθύνης, ενώ ταυτόχρονα καλούνται να αντιμετωπίσουν και την πίεση της καθημερινότητας. Ένα άλλο σημαντικό εμπόδιο είναι η έλλειψη υποστηρικτικών δικτύων και γυναικείων προτύπων, κάτι που αποτρέπει μια γυναίκα να τολμήσει να δοκιμάσει κάτι. 

Την ίδια στιγμή, ο καθημερινός σεξισμός είναι πανταχού παρών. Από την υπερεκτίμηση της δουλειάς ενός άνδρα σε σχέση με μιας γυναίκας, μέχρι τις διαφορές στον τρόπο αντιμετώπισης ανδρών και γυναικών σε χώρους όπως η εργασία ή το πανεπιστήμιο. Αυτές οι μικρές καθημερινές συμπεριφορές διαμορφώνουν το αν μια γυναίκα θα νιώσει ενθαρρυμένη να ακολουθήσει πεδία όπως η πολιτική ή άλλους ανδροκρατούμενους χώρους.

Και φυσικά υπάρχει πάντα ο φόβος του «τι θα πουν». Πίσω από κάθε γυναίκα πολιτικό που έχουμε δει, κρύβονται σχόλια για την εμφάνιση, τη συμπεριφορά ή ακόμη και την προσωπική της ζωή, θέματα για τα οποία κανείς δεν κρίνει τους άνδρες πολιτικούς. Αυτή η ανισότητα κάνει την πρόσβαση των ανδρών στην πολιτική σκηνή πολύ ευκολότερη.

Τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε σε άλλες νέες γυναίκες που σκέφτονται να εμπλακούν σε ζητήματα πολιτικής και ισότητας φύλων;

Ιωάννα - Να τολμήσουν. Να μην αφήσουν την αμφιβολία ή τον φόβο να τις κρατήσει πίσω. Η πολιτική χρειάζεται περισσότερες φωνές γυναικών, και καθεμία έχει να προσφέρει κάτι μοναδικό. Ακόμα κι αν τα βήματα φαίνονται μικρά στην αρχή, είναι σημαντικά γιατί ανοίγουν δρόμους και για τις επόμενες. Η συμμετοχή μας δεν είναι απλώς δικαίωμα είναι και ανάγκη για να αλλάξουμε τις κοινωνίες μας και να φτάσουμε στην ισότητα των φύλων.

Βασιλική - Το να ακούμε τις γυναίκες δεν αποτελεί επιλογή. Τα έμφυλα στερεότυπα δεν μας καθορίζουν, εφόσον είναι απλά ένα αφήγημα που έχει στόχο να διατηρεί τις γυναίκες σε υποδεέστερη θέση. Η καταπολέμηση της ανισότητας των φύλων προϋποθέτει να κινητοποιηθούμε οι ίδιες και να εκπροσωπήσουμε τις εαυτές μας, να αναδείξουμε δημόσια τις ανάγκες μας και να διασφαλίσουμε μια ουσιαστική εκπαίδευση και για τις νέες γενιές. 

Jamila - H φωνή μας έχει δύναμη. Η συμμετοχή όλων μας στην πολιτική και στα ζητήματα ισότητας φύλων είναι πολύτιμη και απαραίτητη. Μπορεί να φαίνεται δύσκολο ή αποθαρρυντικό, με τις προκαταλήψεις, τα στερεότυπα και τα σεξιστικά σχόλια που συναντάμε καθημερινά, αλλά κάθε βήμα που κάνουμε μετράει και κάθε άποψη που εκφράζουμε έχει σημασία. Μιλήστε. Μην φοβάστε να προτείνετε, να αμφισβητήσετε, να διεκδικήσετε χώρο. Η κοινωνία χρειάζεται τη δική μας οπτική, τη δική μας ενέργεια, τη δική μας φωνή. Κι αν νιώθετε μόνες, να θυμάστε πως υπάρχουν κοινότητες, προγράμματα και γυναίκες που σας στηρίζουν, που έχουν περάσει από τα ίδια εμπόδια.