Η Τσικνοπέμπτη γιορτάζεται την Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου, γνωστής και ως Κρεατινή. Δεν επιλέχθηκε τυχαία η Πέμπτη: Στην ορθόδοξη παράδοση δεν νηστεύεται, οπότε είναι η ιδανική μέρα για… κρεατοφαγικές υπερβολές. Το όνομά της το οφείλει φυσικά στην «τσίκνα», τον καπνό και το άρωμα του κρέατος που ψήνεται και που εκείνη την ημέρα απλώνεται σχεδόν παντού.

Όσο για το πότε ξεκίνησε όλο αυτό; Χάνεται στα βάθη των αιώνων. Οι λαογράφοι εικάζουν ότι οι ρίζες του εθίμου βρίσκονται στις βακχικές γιορτές της αρχαιότητας, όπου το φαγοπότι, το κρασί και το ξεφάντωμα είχαν πρωταγωνιστικό ρόλο. Γιορτές αφιερωμένες στη χαρά της ζωής, που κατάφεραν να επιβιώσουν ακόμα και μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού, αλλάζοντας μορφή χωρίς να χάσουν την ουσία τους. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο λαογράφος Δημήτριος Λουκάτος, το φαγητό και το γλέντι της ημέρας είναι «ομοιοπαθητικές προσπάθειες για την ευφορία της γης» – ένα είδος συμβολικής ευχής για καλή σοδειά και αφθονία.

Η Τσικνοπέμπτη, όμως, δεν είναι απλώς μια μέρα καλού φαγητού. Είναι το ανεπίσημο “εναρκτήριο λάκτισμα” της Αποκριάς. Από εδώ ξεκινούν οι εκδηλώσεις, τα μασκαρέματα και τα γλέντια που κορυφώνονται με τα Κούλουμα της Καθαράς Δευτέρας. Και δεν είμαστε μόνοι σε αυτό: παρόμοιες «λιπαρές» γιορτές συναντάμε και αλλού στην Ευρώπη και τον κόσμο. Στη Γερμανία υπάρχει ο Schmutziger Donnerstag (Λιπαρή Πέμπτη), ενώ στη Νέα Ορλεάνη το περίφημο Mardi Gras (Λιπαρή Τρίτη) συνδυάζει το φαγητό με εντυπωσιακές καρναβαλικές παρελάσεις.

Φυσικά, όπως κάθε έθιμο, έτσι και η Τσικνοπέμπτη έχει τους υποστηρικτές και τους επικριτές της. Οργανώσεις υποστηρικτών της ισοτητας των ζώων με τους ανθρώπους, εκφράζουν την αντίθεσή τους στην κρεατοφαγία, προωθώντας την ιδεολογία του αντισπισισμού και τα δικαιώματα των ζώων. Μια υπενθύμιση ότι τα έθιμα εξελίσσονται και επαναδιαπραγματεύονται μέσα στον χρόνο, όπως ακριβώς και οι κοινωνίες που τα γέννησαν.

Όπως κι αν την επιλέξει κανείς να τη γιορτάσει –με παϊδάκια, με χορτοφαγικές εναλλακτικές ή απλώς με καλή παρέα– η Τσικνοπέμπτη παραμένει μια μέρα εξωστρέφειας, χαράς και συλλογικής… ευωδίας. Μια Πέμπτη που μας θυμίζει ότι, κάποιες φορές, η παράδοση μυρίζει καπνό, γέλιο και λίγο καμένο κάρβουνο!

Πηγή φωτογραφίας