Η έννοια του παλίμψηστου λειτουργεί ως κεντρικός άξονας της έκθεσης. Όπως ένα χειρόγραφο που επαναγράφεται αφήνοντας ίχνη από προηγούμενα κείμενα, έτσι και η πολιτιστική μνήμη εμφανίζεται εδώ ως μια διαρκής διαδικασία επανερμηνείας. Το παρελθόν παραμένει ορατό μέσα στο παρόν, δημιουργώντας νέες αφηγήσεις που γεφυρώνουν την παράδοση με τη σύγχρονη δημιουργία.

Η εικαστικός Τούλα Λιασή και το καλλιτεχνικό σχήμα 4ELEGY Project, που αποτελείται από την αρχιτέκτονα Έλενα Παρούτη και την δημιουργό επικοινωνίας Ειρήνη Σταύρου, προσεγγίζουν την έννοια αυτή μέσα από πολυεπίπεδα έργα. Οι εικαστικές τους παρεμβάσεις φέρνουν σε διάλογο υλικά, υφές και μορφές που παραπέμπουν τόσο στην αρχαιολογική και ιστορική μνήμη της Κύπρου, όσο και στη σύγχρονη εικαστική γλώσσα.

Παράλληλα, η μουσική της φλαουτίστριας και συνθέτριας Εύας Σταύρου λειτουργεί ως μια ηχητική διάσταση της έκθεσης, δημιουργώντας μια ατμοσφαιρική γέφυρα ανάμεσα στο οπτικό και το ακουστικό στοιχείο. Στα εγκαίνια της έκθεσης, στις 26 Μαρτίου, θα παρουσιαστεί η σύνθεσή της Breaths, η οποία ενισχύει τη βιωματική εμπειρία του θεατή και αναδεικνύει τον πολυδιάστατο χαρακτήρα της καλλιτεχνικής πρότασης.

Μνήμη και προσωπική ιστορία

Στο έργο της, η Τούλα Λιασή προσεγγίζει το παλίμψηστο ως μεταφορά της μνήμης. Τα φωτογραφικά και ζωγραφικά κολάζ που παρουσιάζει αποτελούν μέρος της πρόσφατης ενότητας έργων της με τίτλο Συγχρονίζοντας την Ιστορία. Στο επίκεντρο βρίσκεται το πατρικό της σπίτι στην κατεχόμενη Αγία Τριάδα της Καρπασίας. Μέσα από παλιά αντικείμενα, υφάσματα και προσωπικά τεκμήρια, η καλλιτέχνις δημιουργεί νέες εικόνες που μετατρέπουν την προσωπική εμπειρία σε συλλογική μνήμη.

Η ίδια γεννήθηκε το 1957 και σπούδασε Καλές Τέχνες στην Αθήνα πριν συνεχίσει στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών της Χάγης. Από το 1980 ζει και εργάζεται στην Ολλανδία, όπου για χρόνια δίδαξε τέχνη στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Το έργο της τα τελευταία είκοσι χρόνια εστιάζει σε δύσκολες πτυχές της πρόσφατης ιστορίας της Κύπρου, όπως το ζήτημα των αγνοουμένων και των εγκλωβισμένων της Καρπασίας, αναδεικνύοντας τη σύνδεση ανάμεσα στο προσωπικό βίωμα και τη συλλογική ιστορία.

Από το αρχαίο μοτίβο στη σύγχρονη μορφή

Το 4ELEGY Project, που δημιουργήθηκε το 2021 από την Έλενα Παρούτη και την Ειρήνη Σταύρου, αντλεί έμπνευση από τα ψηφιδωτά μοτίβα αρχαιολογικών χώρων της Κύπρου. Τα στατικά αυτά μοτίβα μετασχηματίζονται σε υφασμάτινες επιφάνειες και αποκτούν νέα διάσταση μέσα από τρισδιάστατες μορφές, δημιουργώντας έναν διάλογο ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.

Η Έλενα Παρούτη είναι αρχιτέκτονας και ιδρυτικό μέλος του γραφείου EPITESSERA Architects στη Λευκωσία, με περισσότερα από 25 χρόνια εμπειρίας στον σχεδιασμό έργων κατοικίας, εκπαίδευσης και πολιτιστικής κληρονομιάς. Έχει συμμετάσχει στη Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας ως μέλος της κυπριακής αποστολής και έχει λάβει μέρος σε ερευνητικά προγράμματα και διεθνείς συνεργασίες που διερευνούν την καινοτομία στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό.

Η Ειρήνη Σταύρου δραστηριοποιείται στον τομέα της επικοινωνίας και του στρατηγικού μάρκετινγκ, συνδυάζοντας τη δημιουργική σκέψη με την πολιτιστική παραγωγή. Παράλληλα, σπουδάζει αργυροχρυσοχοΐα, διευρύνοντας τη σχέση της με τη χειροποίητη σύγχρονη τέχνη. Μέσα από το 4ELEGY Project επαναδιατυπώνει αρχαιολογικά μοτίβα της Κύπρου σε μορφές φορέσιμης τέχνης και σύγχρονου σχεδιασμού.

Μουσική ως ζωντανός διάλογος

Η Εύα Σταύρου συγκαταλέγεται στις δραστήριες φλαουτίστριες της νεότερης γενιάς με ιδιαίτερη αφοσίωση στη σύγχρονη μουσική δημιουργία. Έχει εμφανιστεί σε διεθνή φεστιβάλ σε Ευρώπη και Σκανδιναβία και έχει συνεργαστεί με σημαντικούς συνθέτες της σύγχρονης μουσικής σκηνής. Σπούδασε στη Γαλλία και στο Βασιλικό Ωδείο Βρυξελλών, ενώ δραστηριοποιείται διεθνώς ως ερμηνεύτρια σε ορχήστρες, σύνολα μουσικής δωματίου και διεπιστημονικά πρότζεκτ.

Η καλλιτεχνική της πρακτική συνδέει τη μουσική με άλλες μορφές τέχνης, δημιουργώντας χώρους συνάντησης ανάμεσα στον ήχο, την εικόνα και τη σύγχρονη καλλιτεχνική έκφραση.

Η έκθεση «Παλίμψηστοι Κόσμοι» προτείνει τελικά μια εμπειρία όπου η τέχνη λειτουργεί ως χώρος συνάντησης διαφορετικών χρονικοτήτων και πολιτισμών. Μέσα από προσωπικές αφηγήσεις, αρχαιολογικά ίχνη και σύγχρονες καλλιτεχνικές πρακτικές, οι συμμετέχοντες δημιουργοί προσκαλούν το κοινό να αναστοχαστεί τη μνήμη, την ταυτότητα και τη δυναμική σχέση ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.