Fashion Fighting Stigma: Η Πόλυ Γρηγορά μιλά στην Αvant Garde για το εγχείρημα που μετατρέπει την τέχνη σε φωνή για την ψυχική υγεία

Fashion Fighting Stigma: Η Πόλυ Γρηγορά μιλά στην Αvant Garde για το εγχείρημα που μετατρέπει την τέχνη σε φωνή για την ψυχική υγεία

Fashion%20Fighting%20Stigma-44%20%281%29.jpg
Σήμερα αν και η ψυχική υγεία βρίσκεται ολοένα και περισσότερο στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, το κοινωνικό στίγμα εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για όσους ζουν με ψυχικές δυσκολίες. Πίσω από τις διαγνώσεις, τις ταμπέλες και τις προκαταλήψεις, υπάρχουν άνθρωποι με ιστορίες, όνειρα, αγώνες και δικαίωμα στην αποδοχή. Και κάποιες φορές, η ανάγκη να ακουστούν αυτές οι ιστορίες βρίσκει τον πιο απρόσμενο τρόπο έκφρασης.

Το Fashion Fighting Stigma δεν είναι μια συνηθισμένη επίδειξη μόδας. Είναι μια πρωτοβουλία που γεννήθηκε από προσωπικό βίωμα, βαθιά κοινωνική ευαισθησία και την πεποίθηση ότι η τέχνη μπορεί να γίνει εργαλείο αλλαγής. Μέσα από τη δημιουργικότητα σχεδιαστών, καλλιτεχνών και ανθρώπων που μοιράζονται το ίδιο όραμα, η μόδα μετατράπηκε σε μια ισχυρή γλώσσα επικοινωνίας, δίνοντας μορφή σε εμπειρίες ψυχικής υγείας που συχνά παραμένουν αόρατες.

Η γυναίκα που βρίσκεται πίσω από το εγχείρημα, η Πόλυ Γρηγορά, αξιοποίησε τη δική της βιωματική διαδρομή ως αφετηρία για να δημιουργήσει μια δράση που ξεπερνά τα όρια της αισθητικής και αγγίζει τον πυρήνα της ανθρώπινης εμπειρίας. Με τη στήριξη θεσμών, οργανισμών και δημιουργών, το Fashion Fighting Stigma κατάφερε να μεταφέρει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: ότι η ψυχική υγεία αφορά όλους μας και ότι κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να ορίζεται από τη διάγνωσή του.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η Πόλυ Γρηγορά μιλά για την προσωπική αφετηρία της πρωτοβουλίας, τις προκλήσεις που συνάντησε, τις στιγμές που τη συγκίνησαν περισσότερο και το όραμά της για το μέλλον. Μια συζήτηση που φωτίζει όχι μόνο τη δημιουργία ενός πρωτοποριακού εγχειρήματος, αλλά και τη δύναμη που έχει η ανθρώπινη εμπειρία όταν μετατρέπεται σε μήνυμα ελπίδας, κατανόησης και κοινωνικής αλλαγής.

Δείτε όλα όσα είπαμε.

Πώς γεννήθηκε η ιδέα του Fashion Fighting Stigma και ποια ήταν η στιγμή που σας έκανε να πείτε «αυτό πρέπει να γίνει»;

Η ιδέα του Fashion Fighting Stigma γεννήθηκε μέσα από τη δική μου προσωπική πορεία, αλλά και μέσα από τη χρόνια δράση μου στον χώρο της ψυχικής υγείας ως Expert by Experience και Mental Health Advocate. Για χρόνια ένιωθα ότι γύρω από την ψυχική υγεία υπάρχουν ακόμη σιωπή, φόβος, ντροπή και πολλές λανθασμένες αντιλήψεις. Πολύ συχνά ο άνθρωπος χάνεται πίσω από τη διάγνωση και η ταμπέλα γίνεται πιο δυνατή από την ιστορία και την προσωπικότητά του. Κάποια στιγμή ένιωσα ότι δεν αρκεί να μιλάμε μόνο με λόγια. Χρειαζόταν ένας διαφορετικός τρόπος επικοινωνίας, μια εμπειρία που να αγγίζει τον άνθρωπο και να κάνει τις αόρατες ψυχικές δυσκολίες ορατές. Έτσι γεννήθηκε το Fashion Fighting Stigma: όχι ως μια απλή εκδήλωση μόδας, αλλά ως μια κοινωνική και ανθρώπινη παρέμβαση μέσα από την τέχνη, τη μόδα και την εικόνα. Αυτό που ξεκίνησε ως προσωπική ιδέα και ως πρόταση προς την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2026, πραγματοποιήθηκε τελικά υπό την αιγίδα της και αγκαλιάστηκε από σημαντικούς θεσμούς, χορηγούς, συνεργάτες, σχεδιαστές, καλλιτέχνες και εθελοντές. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη του WHO Country Office Cyprus και θεσμικών υποστηρικτών, καθώς και με τη στήριξη χορηγών και συνεργατών όπως η Bank of Cyprus / Eurolife, η ΑΗΚ, το ALPHA TV, το UCLan Cyprus, η Beauty Line, το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών (PIO) και οι PR partners, Partners Connected Communications Services. Η προβολή μέσα από το Euronews GR και η δημοσίευση στο gov.cy βοήθησαν επίσης το μήνυμα του Fashion Fighting Stigma να φτάσει ακόμη πιο μακριά.

Έχετε αναφέρει ότι η πρωτοβουλία αυτή ξεκίνησε μέσα από προσωπικά βιώματα. Πόσο δύσκολο ήταν να μετατρέψετε μια τόσο προσωπική εμπειρία σε μια δημόσια δράση;

Ήταν δύσκολο, γιατί όταν κάτι ξεκινά μέσα από προσωπικό βίωμα δεν είναι απλώς μια ιδέα ή ένα project. Είναι κομμάτι της ζωής σου. Η απόφαση να μιλήσεις δημόσια για την ψυχική υγεία δεν είναι ποτέ απλή. Δεν ξέρεις πώς θα αντιδράσει ο κόσμος και στην πορεία βλέπεις πόσο βαθιά παραμένει ακόμη το στίγμα. Υπήρξαν στιγμές όπου ένιωσα λύπηση, υποτίμηση ή αμηχανία από ανθρώπους, αντί για σεβασμό. Αυτό όμως με έκανε να καταλάβω ακόμη περισσότερο γιατί πρέπει να συνεχίσω να μιλώ. Αν ακόμη και σήμερα υπάρχει φόβος ή λάθος αντίληψη γύρω από την ψυχική υγεία, τότε η ανάγκη να ανοίξει αυτή η συζήτηση είναι ακόμη μεγαλύτερη. Πριν από χρόνια, όταν πήρα την απόφαση να μιλήσω δημόσια για τη δική μου βιωματική διαδρομή στην ψυχική υγεία, μίλησα πρώτα και με την οικογένειά μου. Ήταν σημαντικό για μένα, γιατί αυτή η ιστορία δεν αφορά μόνο εμένα. Μας επηρέασε όλους. Ήθελα να γίνει με σεβασμό, όχι για να εκθέσω κανέναν, αλλά για να μετατρέψουμε κάτι προσωπικό σε κάτι που μπορεί να βοηθήσει άλλους ανθρώπους και άλλες οικογένειες. Πιστεύω ότι οι άνθρωποι ακούν διαφορετικά όταν υπάρχει προσωπική εμπειρία. Τότε η ψυχική υγεία παύει να είναι κάτι μακρινό και γίνεται πραγματική. Το Fashion Fighting Stigma ήταν ένας τρόπος να πούμε ότι δεν είμαστε μόνοι και ότι κάθε άνθρωπος έχει μια ιστορία και μια ζωή που συνεχίζεται.

Υπήρξε κάποιο σχέδιο ή κάποια στιγμή της βραδιάς που σας συγκίνησε ιδιαίτερα;

Υπήρξαν πολλές στιγμές που με συγκίνησαν, αλλά περισσότερο με άγγιξε η συνολική εικόνα της βραδιάς: άνθρωποι από διαφορετικούς χώρους να στέκονται με σεβασμό απέναντι σε ένα τόσο δύσκολο θέμα. Με συγκίνησαν οι ομιλίες του Υπουργού Υγείας και του εκπροσώπου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας στην Κύπρο, γιατί είχαν ουσία, ευαισθησία και ανθρώπινη προσέγγιση. Με άγγιξε επίσης η δουλειά όλων των σχεδιαστών καθώς και των δύο ομάδων φοιτητών του UCLan Cyprus, που μετέφρασαν εμπειρίες ψυχικής υγείας σε δημιουργίες με σεβασμό και χωρίς στερεότυπα. Κάθε δημιουργία είχε τη δική της αλήθεια: ΔΕΠΥ και Αυτισμός από φοιτητές του UCLan Cyprus, Αγχώδης  Διαταραχή  από τη Βανέσσα / The Robe Romance, Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας(BPD) από τον Ανδρέα Ζαννετίδη, Άνοια από τον Saro Jacques, Κατάθλιψη από την Ιωάννα Οικονόμου/Joanna Economou, Διατροφικές Διαταραχές από τη Μαριάννα Πέγκα, Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή(OCD) από το Charis Studio, Κρίσεις Πανικού από τη Βασιλική Χαρίτωνος/Vasiliki, Μετατραυματικό Στρες(PTSD) από τη Χρίστια Χαραλάμπους / Blanc Studio, Σχιζοφρένεια από τη Σοφία Κούβαρου /SophiaK, Eξαρτήσεισ από τη Leonie και η καταληκτική δημιουργία «Fighting Stigma» από τον Παντελή Παντελή. Δεν θα ήθελα να ξεχωρίσω μία δημιουργία. Όλες μαζί δημιούργησαν μια ενιαία αφήγηση. Αν κρατώ μία στιγμή, είναι όταν κοίταξα την αίθουσα και ένιωσα ότι η ιδέα είχε γίνει μια εμπειρία που άγγιζε ανθρώπους. Και φυσικά, η φωνή της Φανής Ιωάννου έντυσε τη βραδιά με έναν βαθιά συγκινητικό τρόπο.

Πώς ανταποκρίθηκαν οι σχεδιαστές όταν τους προσεγγίσατε με την ιδέα να «μεταφράσουν» εμπειρίες ψυχικής υγείας σε δημιουργίες μόδας;

Οι σχεδιαστές ανταποκρίθηκαν θετικά από την πρώτη στιγμή, παρόλο που στην αρχή δεν ήταν εύκολο να συλλάβουν πλήρως τι ακριβώς ήταν το Fashion Fighting Stigma. Δεν τους ζητούσα απλώς να δημιουργήσουν ένα ένδυμα, αλλά να χρησιμοποιήσουν τη μόδα ως γλώσσα για κάτι βαθύ, δύσκολο και ακόμη στιγματισμένο. Ήταν μια πρώτη εμπειρία για όλους μας, με αλλαγές, δοκιμές και πολλή σκέψη, ώστε κάθε δημιουργία να αποτυπώνει την ψυχική δυσκολία με σεβασμό και ευαισθησία. Καθοριστικό ρόλο είχε η ψυχολόγος και επιστημονική μας συνεργάτιδα, Δρ. Ελένη Καραγιάννη, ενώ όπου χρειαζόταν έδινα κι εγώ τη βιωματική διάσταση. Αυτό που εκτίμησα ιδιαίτερα είναι ότι, παρόλο που ήταν ήδη πολύ απασχολημένοι, δεν έκαναν δεύτερη σκέψη. Πρόσφεραν τη δουλειά, τον χρόνο και τα υλικά τους αφιλοκερδώς. Δεν είδαν το project επιφανειακά. Το αγκάλιασαν με ψυχή και πραγματική διάθεση προσφοράς. Σημαντικά ήταν και τα μικρά reels που δημιούργησαν, εξηγώντας τη σκέψη και τον συμβολισμό κάθε δημιουργίας. Δεν έφτιαξαν απλώς ρούχα. Μπήκαν σε μια διαδικασία κατανόησης και σύνδεσης.

3

Πιστεύετε ότι η τέχνη μπορεί πραγματικά να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αντιμετωπίζει την ψυχική υγεία;

Ναι, το πιστεύω. Ίσως η τέχνη να μην αλλάζει τα πάντα από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά μπορεί να ανοίξει μια πόρτα. Μπορεί να αγγίξει τον άνθρωπο εκεί που οι πληροφορίες, οι αριθμοί ή οι θεωρητικές συζητήσεις δεν φτάνουν. Η ψυχική υγεία είναι ακόμη ένα θέμα που κουβαλά στίγμα, φόβο και σιωπή. Η τέχνη όμως έχει τη δύναμη να παρακάμπτει αυτή την άμυνα. Δεν σε κρίνει, δεν σε πιέζει. Σε βάζει να νιώσεις. Στο Fashion Fighting Stigma, η μόδα χρησιμοποιήθηκε αντίστροφα από ό,τι συνήθως. Τα ρούχα δεν χρησιμοποιήθηκαν για να κρύψουν, αλλά για να αποκαλύψουν αυτό που συχνά μένει αόρατο: την ψυχική δυσκολία, το βίωμα, τον άνθρωπο πίσω από τη διάγνωση. Αν ένας άνθρωπος έφυγε με λιγότερη προκατάληψη και περισσότερη ενσυναίσθηση, τότε ναι, η τέχνη μπορεί να αλλάξει κάτι.

Στην Κύπρο εξακολουθεί να υπάρχει στίγμα γύρω από την ψυχική υγεία. Ποια είναι η μεγαλύτερη παρανόηση που συναντάτε συχνότερα;

Μια από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις είναι ότι όταν μιλούμε για ψυχική υγεία, πολλοί σκέφτονται αμέσως κάτι ακραίο: ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να λειτουργήσει, ότι είναι επικίνδυνος ή ότι η διάγνωση τον καθορίζει. Αυτές οι αντιλήψεις είναι βαθιά λανθασμένες και στιγματιστικές. Γι’ αυτό πολλοί φοβούνται ακόμη να ζητήσουν βοήθεια, να επισκεφθούν ψυχίατρο ή να πάρουν φαρμακευτική αγωγή, ακόμη κι όταν τη χρειάζονται. Φοβούνται όχι μόνο τη διάγνωση, αλλά και το πώς θα τους δει η κοινωνία. Κανείς δεν επιλέγει να αντιμετωπίζει μια ψυχική δυσκολία. Δεν είναι θέμα χαρακτήρα, αδυναμίας ή προσωπικής αποτυχίας. Με σωστή ενημέρωση, στήριξη και θεραπευτική πορεία, ο άνθρωπος μπορεί να σταθεί, να προχωρήσει και να συνεχίσει τη ζωή του. Για μένα, η μεγαλύτερη παρανόηση είναι ότι η διάγνωση γίνεται η ταυτότητα του ανθρώπου. Η κοινωνία σταματά να βλέπει τον άνθρωπο και βλέπει μόνο την ταμπέλα. Όμως η ψυχική υγεία μάς αφορά όλους. Σήμερα μπορεί να είμαι εγώ. Αύριο μπορεί να είσαι εσύ.

123

Ποια ήταν η πιο απρόσμενη αντίδραση που λάβατε μετά το τέλος της εκδήλωσης;

Μία από τις πιο απρόσμενες και συγκινητικές αντιδράσεις ήταν ότι άνθρωποι στο κοινό ήταν με δάκρυα στα μάτια. Αυτό μου έδειξε ότι το μήνυμα δεν έμεινε στην εικόνα. Πέρασε πιο βαθιά. Με συγκίνησε επίσης ότι αρκετοί μου είπαν πως αρχικά νόμιζαν ότι θα έβλεπαν μια εκδήλωση μόδας, παρόλο που από την αρχή εξηγούσαμε ότι πρόκειται για μια εικαστική παρουσίαση και μια καλλιτεχνική εμπειρία με κοινωνικό μήνυμα. Στο τέλος, όμως, έφυγαν βαθιά συγκινημένοι. Απρόσμενο ήταν και το πόσο έντονα ακούστηκε ότι το Fashion Fighting Stigma δεν πρέπει να μείνει μόνο στην Κύπρο. Αυτό ήταν μέρος του οράματός μου, αλλά δεν περίμενα να το ακούσω τόσο άμεσα από τον κόσμο. Με άγγιξε και το σχόλιο φίλου μου, φωτογράφου της εκδήλωσης με εμπειρία από το Paris Fashion Week, ότι η ποιότητα της δουλειάς δεν είχε τίποτα να ζηλέψει από όσα έχει δει στο Παρίσι. Ίσως όμως το πιο σημαντικό ήταν ότι άνθρωποι μου είπαν πως είναι δίπλα μου στη συνέχεια.

Υπήρξε κάποια ιστορία ή κάποιο μήνυμα από το κοινό που σας επιβεβαίωσε ότι η πρωτοβουλία πέτυχε τον σκοπό της;

Ναι, υπήρξαν πολλά μηνύματα που με άγγιξαν βαθιά. Και δεν ήταν μόνο από ανθρώπους που ήταν εκεί. Ήταν και από ανθρώπους που την είδαν μέσα από την τηλεόραση, τα ρεπορτάζ ή τα social media και μου είπαν ότι ακόμη και μέσα από την οθόνη κατάλαβαν πως αυτό δεν ήταν κάτι συνηθισμένο. Είχε ψυχή, μήνυμα και αλήθεια. Με συγκίνησε ιδιαίτερα και ο αντίκτυπος στους ίδιους τους ανθρώπους που δούλεψαν γι’ αυτό: στους σχεδιαστές, στους φοιτητές, στους συνεργάτες και σε όσους ήταν πίσω από τις σκηνές. Στην πορεία, ο καθένας είχε κάτι προσωπικό να μοιραστεί: μια σκέψη, μια εμπειρία, έναν δικό του άνθρωπο, μια δική του σύνδεση με την ψυχική υγεία.Αυτό ήταν η μεγαλύτερη επιβεβαίωση. Ο σκοπός ήταν να ανοίξει μια συζήτηση και να καταλάβουμε ότι η ψυχική υγεία δεν είναι κάτι μακρινό. Είναι μέσα στα σπίτια μας, στις οικογένειές μας, στους φίλους μας και στην κοινωνία μας. Αν το Fashion Fighting Stigma έκανε έστω και έναν άνθρωπο να νιώσει λιγότερη ντροπή, λιγότερη μοναξιά ή περισσότερη δύναμη να μιλήσει, τότε πέτυχε τον σκοπό του.

Ποιο ήταν το βασικό μήνυμα που θέλετε να έχει εισπράξει κάποιος φεύγοντας από την εκδήλωση;

Το βασικό μήνυμα ήταν ότι πίσω από κάθε διάγνωση υπάρχει ένας άνθρωπος. Ένας άνθρωπος με ιστορία, οικογένεια, δυνατότητες, δυσκολίες, όνειρα και δικαιώματα. Ήθελα ο κόσμος να φύγει καταλαβαίνοντας ότι η ψυχική υγεία δεν αφορά «κάποιους άλλους». Μας αφορά όλους και μπορεί να αγγίξει οποιονδήποτε άνθρωπο, σε οποιαδήποτε στιγμή της ζωής του. Το Fashion Fighting Stigma έγινε για να θυμίσει ότι δεν πρέπει να βλέπουμε την ταμπέλα, αλλά τον άνθρωπο. Να μιλάμε για την ψυχική υγεία όπως μιλάμε και για τη σωματική υγεία: χωρίς ντροπή, χωρίς φόβο, με ολιστική αντιμετώπιση και με τη δύναμη να ζητούμε βοήθεια όταν τη χρειαζόμαστε. Σήμερα μπορεί να είμαι εγώ. Αύριο μπορεί να είσαι εσύ.

 

Μετά την επιτυχία του Fashion Fighting Stigma, ποιο είναι το επόμενο βήμα; Να περιμένουμε συνέχεια ή νέες δράσεις;

Ναι, υπάρχει συνέχεια. Για μένα το Fashion Fighting Stigma δεν ήταν μια βραδιά που έγινε και τελείωσε. Ήταν μόνο η αρχή. Το επόμενο βήμα είναι να συνεχίσει να ταξιδεύει, μέσα στην Κύπρο αλλά και εκτός Κύπρου. Ήδη υπάρχει ενδιαφέρον και προετοιμασία για παρουσίαση του project στο εξωτερικό, και ελπίζω σύντομα να μπορούμε να ανακοινώσουμε περισσότερα. Παράλληλα, θέλω το Fighting Stigma να συνεχίσει ως μια ευρύτερη προσπάθεια ενημέρωσης και διαλόγου μέσα από σχολεία, πανεπιστήμια, κοινότητες και οργανισμούς. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η μάχη ενάντια στο στίγμα δεν τελειώνει με μια εκδήλωση. Το Fighting Stigma θα συνεχίσει. Όσοι θέλουν να παρακολουθούν τα επόμενα βήματα μπορούν να ακολουθούν το Fighting Stigma Cyprus στο Instagram @fightingstigma.cy και στην ιστοσελίδα www.fightingstigma.cy.

Loader